Chương 3 · Bóng tàn chiếc chong chóng

Từ khi biết nhớ, ta chưa từng được phụ vương thật lòng chấp nhận.

Người ghét giới tính của ta, càng ghét sự thật buộc phải giấu kín ấy. Người tránh ta như tránh họa, chưa bao giờ nhìn ta, chưa từng ôm ta. Với người, ta không phải sự tiếp nối huyết mạch mà chỉ là mặt nạ miễn cưỡng giữ triều đại tồn tại, một đứa con dùng tạm, bất cứ lúc nào cũng có thể vứt bỏ.

Để che giấu thân phận, ta được đặt trong một viện lệch sâu trong cung, cửa lớp đóng cao, lạnh vắng như ngục. Tiếng người và ánh sáng ngoài kia đều bị ngăn sau tường son. Mẫu hậu đã mất, phụ vương không nhận, người có thể nói chuyện với ta chỉ còn Tư Tước, Tư Oanh và Hắc Bạch.

Họ lén tìm cho ta sách cũ, bản tàn, cùng ta vượt qua tuổi thơ đằng đẵng. Năm ba tuổi, Tư Tước nắm bàn tay nhỏ của ta, dạy nhận chữ. Tư Oanh thường ngồi bên đèn, khẽ đọc cho ta nghe. Hắc Bạch thì đêm lẻn vào kho sách, đặt những bản độc nhất phủ bụi lên bàn ta, nói: “Điện hạ, sách có thể cứu lòng người.”

Ta sinh non, thân thể yếu ớt, ngày ngày phải nuốt thuốc, đầu lưỡi quanh năm vương vị đắng. Không thể chạy, cũng chẳng thể tùy ý ra ngoài, thế giới của ta vì thế chỉ còn trang giấy và hương mực.

Cuối thu năm ta lên năm, tháng chín sắp hết, gió bắc xuyên hành lang, lớp hương quế cuối cùng cũng đã tan.

Trong một cuốn “Xảo khí toát [cuō] lược”, ta thấy cách làm chong chóng gỗ, lòng như được thắp một ngọn đèn. Ta bèn nài Hắc Bạch tìm nan tre, dây gai mảnh, lá quỳ và sơn son cũ. Cầm dao nhỏ chậm rãi vót, đầu ngón tay bị mép tre cứa mấy lần, ta vẫn không chịu buông, cũng chẳng lên tiếng.

Đợi sơn đỏ khô hẳn, ta giơ chong chóng đứng dưới hiên. Gió bắc vừa lướt, cánh kêu cót két rồi xoay, một vòng đỏ nhỏ quay tít trong không khí.

Khoảnh khắc ấy, ta bỗng thấy hóa ra gió cũng có thể nằm trong tay mình.

Chiều hôm đó, trời nhạt trắng. Có người bẩm phụ vương hiếm khi dậy khỏi giường, đang hóng mát trước ngự giai.

Ôm chiếc chong chóng gỗ, ta chạy qua hành lang dài. Lá vàng chất dày, bước chân giẫm xuống liền xào xạc.

Thị tùng đột ngột cản lại. Hắc Bạch trầm giọng: “Để điện hạ qua.”

Ta đứng dưới ngự giai, ngẩng mặt nâng chong chóng lên. Những cánh quay trong gió, phát tiếng vụng về non nớt. Lòng ta cũng nóng bừng theo. Ta có rất nhiều điều muốn nói: con đã biết đọc sách, con đã hiểu sức gió, con tự tay làm thứ này...

Phụ vương liếc nhìn ta. Cái nhìn ấy hờ hững, xa cách, như nhìn một quân cờ bị dùng sai. Ngay sau đó, người giơ chân đá chiếc chong chóng rơi xuống, rồi đạp nghiền lên nó. Lá quỳ và nan tre rắc một tiếng vỡ tung, sơn son bắn tứ phía.

Ta chưa kịp mở miệng đã bị người đá vào khoeo gối, quỵ xuống giữa những mảnh vỡ. Vụn sơn dính vào lòng bàn tay như một vũng máu chậm rãi loang ra.

Người hờ hững nói: “Trò vặt vãnh, trăm điều vô dụng. Gọi là Ngôn An ư? Còn thoi thóp sống đã là ơn trời, còn mong gì khác?”

Nói xong, mặt người tối sầm, hừ lạnh rồi thấp giọng: “Chẳng lẽ với thân xác này, ngươi cũng dám ngông cuồng nói đến lập công nên nghiệp?”

Lời lạnh như lưỡi mỏng áp mặt. Người lập tức phất tay áo bỏ đi. Thị tùng tách rồi khép như triều, lại như triều rút xa. Ta vẫn quỳ trên đất, nhìn chằm chằm lá tre vỡ vụn và trục gãy, chỉ thấy ngực bị cắt ra một khe, gió lạnh xuyên vào từ đó, mãi không khép nổi.

Vì vậy, ta mắc kẹt rất lâu trong một ý nghĩ: nếu ta là nam, có lẽ mọi sự sẽ phần nào đúng lại.

Ta căm ghét xương thịt nữ nhi của mình, như thể sinh ra đã mang vết nhơ. Nếu được thay xương, ta nguyện trả bằng hết máu mười đầu ngón tay. Từ đó, mỗi khi gió nổi, ta chỉ bước nặng hơn, thẳng hơn, để người khác quên dáng vẻ ban đầu của ta, cũng để chính mình quên.

Năm ta lên sáu, trong cung có tin vui: một phi tần mang thai, thái y bắt mạch quả quyết phần nhiều là con trai. Phụ vương mừng như điên, tựa vừa được tha thứ.

Chẳng bao lâu sau, người không ban minh chiếu, mà lấy danh nghĩa “chế hương trong nội khố” để bí mật lấy các nguyên liệu. Thái y viện chỉ theo phiếu kín sắc luyện hai ba vị “an hồn liễm khí”, phần còn lại do dược ty nội khố trộn thành hoàn trong đêm.

Thuốc thành phẩm được đặt trong hộp niêm chì, nhãn ngoài ghi “Định Tức hoàn”, thống nhất lời giải thích rằng ta sinh non, yếu lâu, khí tức phù tán, đêm chẳng ngủ được. Nhưng dưới đáy hộp, một hàng chữ cực nhỏ khắc kín tên khác: “Tiềm Phương hoàn”.

Đêm ấy, đèn dược ty không tắt; dấu niêm lạnh còn chưa khô, hộp thuốc đã được dâng lên bàn ta. Trớ trêu hôm ấy đúng ngày sinh của ta. Chưa kịp mừng tuổi mới, ta đã nhận thuốc làm quà chúc. Từ đó, sổ nội chỉ chép “thuốc an thần thường dùng”, còn tên kín chẳng ai nhắc nữa.

Người ta giải thích thuốc bằng những lời “thu liễm hơi thở, đổi hương, điều xương chuyển hình”, nghe chu toàn, nhân hậu. Nhưng khi Tư Tước bưng thuốc, đầu ngón tay khẽ run. Hắc Bạch mở phương đọc lặng, vẻ mặt càng lạnh. Tư Oanh lén chép phối phương, ghé tai đọc khẽ cho ta nghe:

Lấy trầm hương, đàn hương, long não làm dẫn, thêm một chút xạ hương để che khí nữ;

Lại thêm long cốt, mẫu lệ nung, sơn thù du để thu sáp, cố xung; hoàng liên, hoàng bá thanh hỏa hạ tiêu, khiến khí lạnh đè huyết triều;

Thêm ít khinh phấn nghiền cùng chì trắng, để định hình liễm khí, khiến ngũ quan thanh gầy, giọng và hơi thở trầm lại;

Cuối cùng thêm một lượng rất nhỏ đoạn hồng thảo và lãnh nguyệt đằng do Tư Tự cống, gọi là “uống lâu bế quý”.

Viên thuốc màu tím sẫm, đưa gần thấy lạnh rồi cay; vào miệng như sương, xuống bụng như đá.

Lý lẽ y thuật dù có thể cưỡng biện, rốt cuộc vẫn trái với tính mệnh. Uống lâu thì lạnh, lạnh cực khiến huyết trệ; huyết trệ lâu, quý [ɡuǐ] thủy ắt dứt, dứt lâu không trở lại. Còn khinh phấn và chì trắng, người ngoài chỉ bảo làm tăng vẻ đẹp, nhưng vào thân thể lâu sẽ ăn xương tổn khí. Các cận thị và thầy thuốc đều hiểu, phụ vương cũng hiểu, chỉ là không ai nói toạc ra.

Ta theo lệnh nuốt viên đầu tiên. Vừa vào miệng như ngậm mảnh tuyết; khi xuống bụng, răng má lạnh dần, lồng ngực chợt buốt, như cả người bị ấn xuống vực nước băng. Ta nhanh chóng biết sự lợi hại của nó: từ đó, giọng dần trầm, mặt càng thanh gầy, hương mềm của nữ nhi tan sạch, bị hơi đàn hương và trầm phủ lấp. Quý thủy chưa đến, hy vọng sinh nở cũng theo đó đoạn tuyệt.

Khi ấy, cuối cùng ta hiểu: trong tính toán của phụ vương, chỉ cần giấu kỹ giới tính của ta thì không cần trông mong ta tiếp nối hoàng mạch. Khi hoàng tử thật sự của người chào đời, ta sẽ bị vứt bỏ; trữ quân có thể đổi, lời dối trá mới thật sự bịt kín. Viên thuốc ấy chẳng qua là một tấm màn, che một vai diễn bất cứ lúc nào cũng có thể bị rút xuống.

Người trong cung đều xoay quanh vị phi tần mang thai ấy. Nụ cười của nàng đậm quá mức, thường dẫn đến những tiếng chân không nên xuất hiện.

Hắc Bạch đi tuần nhiều hơn trước. Tư Oanh lần lượt đưa trả những khăn lụa, trâm và túi hương nàng đã ban thưởng, hờ hững nói: “Bên nàng có thêm người lạ, ra vào thường xuyên.” Ta ngước nhìn, nàng không giải thích, chỉ tháo từng túi hương, để lộ tro hương mang những mùi khác nhau.

Tư Tước thở dài: “Niềm vui thế gian, dễ tổn thương nhất khi bị người ta dòm ngó.”

Trước ngày lâm bồn, nội đình bỗng dậy sóng ngầm. Có người dâng sớ và tranh vẽ lên ngự án, tố vị phi tần ấy tư thông qua lại với con trai một ngoại thần: nửa đêm chuyền vật dưới cửa sổ, trâm ngọc đổi tay, bóng dưới đèn tựa quá gần. Phụ vương giận dữ, lệnh Tập Sự đài bắt giữ đối chất; lời khai và vật chứng lần lượt chồng lên.

Nửa ngày sau, cửa cung khóa chặt, chuông trống đều ngừng. Vị phi tần bị ban chết, thai nhi trong bụng cũng mất theo. Giọng nội thị tuyên chỉ khàn như cát; ngự uyển nổi gió, cuốn bụi đập vào dưới hành lang, lạnh như kim châm.

Đêm ấy phụ vương thổ huyết, mùi thuốc lẫn hơi tanh. Vết thương cũ chưa lành, lại bị nhục nhã và phẫn nộ dồn ép, tâm khí gãy hết, từ đó không rời tẩm điện nữa.

Một buổi sớm mấy tháng sau, cửa cung chưa mở, mạch người dừng trên giường. Mọi người tản đi, chỉ còn màn trướng buông thấp, như tấm màn cũ không thể thu lại.

Khi ấy ta bảy tuổi, thuốc vẫn chưa ngừng. Nhìn ánh sáng trên song cửa nhích từng tấc, ta chợt nhớ chiếc chong chóng gỗ bị nghiền nát. Gió vẫn ở đó từ đầu đến cuối, thổi qua ngự giai, qua màn trướng, cũng qua sự im lặng giữa ta và người. Chỉ là giữa hai người chưa bao giờ có tình ruột thịt gần gũi, mà luôn ngăn bởi giới tính và thân phận.

Từ nhỏ, ta đã biết mình là một bí mật không thể ra ánh sáng. Danh trữ quân là dối trá; thân nữ nhi là gông xiềng.

Nhưng ta cũng thề trong lòng: nếu số mệnh định bắt ta đeo mặt nạ, ta sẽ tự tay đúc nên một gương mặt, đến một ngày khiến cả gió cũng phải đổi đường.

【Chú thích】

Quý thủy [ɡuǐ shuǐ]: kinh nguyệt của phụ nữ. “Thiên quý thủy chí” là tên gọi khác của lần hành kinh đầu tiên.