Chương 53 · Một dòng lưu tên (III)

Năm ấy, thiên mệnh rành rành lại dấy, chiếu triều Viêm truyền đến Tuyền Đô: Khuyết Hạ Liệp mở.

Hoàng tự các nước mỗi nơi phải cống một người vào săn, phụng sách mệnh triều Viêm.

Đầu buổi nghị triều, đầy điện bàn tán.

Có người theo lệ cũ muốn đẩy kẻ nhỏ nhánh bên vào hàng; có người khuyên nước văn trị phải tỏ gánh vác, nếu hoàng tử cũng không chịu dự, lấy gì phục chúng; cũng có kẻ xoay giữa đủ lời, chỉ mong việc này cách nhà mình càng xa càng tốt.

Quân chủ Tuyền Khâu nghe lâu, cuối chỉ nói: “Tên hoàng tự bắt đầu từ hoàng tử.”

Thế là tên hoàng tử được liệt trước, khoanh son định.

Đêm ấy, quân chủ một mình ngồi ngự thư phòng rất lâu. Tiếng canh từng tiếng rơi, đèn điện mãi không tắt.

Cố Tuần Nghi đêm ấy đợi ngoài điện, qua khe cửa lờ mờ thấy đốm đèn.

Chàng biết quân chủ này không phải không thương con mình: chính vì thương mới không chịu đẩy dao cho người khác.

Chính vậy, chút ý vốn chưa rõ trong lòng chàng mới dần đứng lên.

Vì lòng tin ấy, quân chủ Tuyền Khâu giao trách nhiệm định tên cho Cố Tuần Nghi.

“Ngươi biết lễ nhất, cũng biết hành vi thường ngày các hoàng tử nhất,” quân chủ nói trong ngự thư phòng. “Việc này quần thần cử ngươi đảm trách. Ngươi chọn một hoàng tử ghi danh sách, triều hội tuần cuối công khai tuyên định.”

“Vâng.” Cố Tuần Nghi nhận lệnh, lui.

Chàng ngồi một mình trước án, viết từng tên hoàng tử trên thẻ trúc. Bóng đèn rơi mặt mực kéo vệt sáng nhỏ, soi mặt nghiêng càng thanh gầy.

Viết đến hàng cuối, tay chàng dừng.

Nếu chuyến Khuyết Hạ Liệp chỉ con quân thượng chịu, lễ rốt cuộc thấy không đều; xét con tông thất, chàng đã lớn tuổi, không gánh quốc thống, lại được quân chủ nuôi bên hơn mười năm, ân sâu nhất.

Chàng không thể không đi. Nói báo ân, thế này mới tính có lời đáp.

Nếu xét vương phủ, tòa phủ lạnh ấy lâu không sáng; Xương Vương thất thế triều, điển sách phủ nhiều năm chưa thêm chữ mới, cha mẹ nhắc chàng phần nhiều chỉ câu “ở trong cung”, rồi hết.

Chàng nhớ quân chủ dạy khi ban tự: “Sĩ lấy học lập thân, Chính lấy lễ tự giữ.”

Nếu thật lấy một thân dự Khuyết Hạ Liệp, tương lai chỉ được một tờ chiếu quân thượng viết “Con Xương Vương Tuần Nghi giữ lễ đoan cẩn, đáng khen”, ban vài ân vật thường, cũng đủ.

Đủ để phủ lạnh bao năm khi được ân chiếu khiến người khác ngẩng mắt dừng chút; cũng đủ để cha mẹ lật phả dưới đèn, nét ấy không còn bị lật vội.

Chàng chưa từng tranh gì cho mình.

Nếu thật tranh, chỉ tranh chút này: chết rồi có một dòng, sống có một lần được gọi tên.

Nếu dòng ấy viết chàng, chiếu sách Tuyền Khâu sẽ giữ nét “Cố Tuần Nghi tự xin dự săn”; người phủ Xương Vương lại lật phả, nhắc Khuyết Hạ Liệp năm ấy, nét đó dù muốn hay không đều không lật qua được nữa.

Đầu ngón chàng hơi dừng, ép hơi cuối đáy lòng.

Hàng trống trải lạnh sạch trên án, chàng từng nét viết tên mình, mỗi nét như đẩy mình đến bước không quay đầu.

Quả là quyết định dũng cảm nhất đời chàng; sau đó sẽ khốn khổ thế nào, giờ này chàng không thể biết.

Đến ngày công khai tuyên tên, tan triều rồi chàng về phủ Xương Vương.

Chiều ép từ mái, cây khô sân đổ bóng thưa đầy đất.

Đèn sảnh vàng nhạt, cha ngồi trên, mặt nặng; vương phi ngồi bên, mắt đỏ sưng.

Thấy chàng vào, hai người nhất thời sững.

Rất lâu cha mới nói: “Con… cần gì tự xin?”

Cố Tuần Nghi tiến bái, dáng không khác trên điện: “Danh sách Khuyết Hạ Liệp, bản ý quân thượng lấy hoàng tử trước. Thần… con nghĩ đi nghĩ lại, tự thấy không đành.”

Giữa mày cha giật: “Không đành gì?”

Cố Tuần Nghi ngẩng, tiếng vững: “Quân thượng nêu gương, cử hoàng tử trước là gánh vác. Nhưng con cháu tông thất đều cốt nhục Tuyền Khâu. Con tuổi đã lớn, trong các em không gánh quốc thống, trách nhiệm trong con tông thất nhẹ nhất. Nếu để hoàng tử một mình chịu hiểm mà chúng con chỉ đứng bên, không hợp lễ, lòng cũng khó an.”

Hơi tiếng chàng thấp hơn: “Con rốt cuộc họ Cố. Nếu thân này thay các con quân thượng và các em tông thất nhận một lần trách nhiệm danh sách, mai quân thượng nhớ tình cũ ban phủ Xương Vương ân chiếu, tỏ trong điển sách, tiên vương dưới đất nghe cũng có thể nhẹ phần.”

Nói đến đây đã tính thẳng.

Cha ngẩn nhìn: “Con cầu vinh cho vương phủ?”

Cố Tuần Nghi cúi mắt: “Con không dám nói cầu. Chỉ nghĩ… vương phủ những năm này không điều đáng khen, nếu thêm một nét trong điển sách cũng hơn chẳng để gì.”

Nước mắt mẹ bỗng rơi: “Con từ nhỏ không khóc không quấy, chúng ta… luôn nghĩ con đỡ lo, nên để tâm nhiều hơn vào em. Nào biết trong lòng con cũng có tính toán ấy.”

Đến hai chữ “tính toán”, tiếng bà chát, ý không trách, giống hối hận muộn hơn.

Cố Tuần Nghi lắc: “Con luôn không dám tính. Chỉ từ nhỏ được dạy biết kinh lễ, biết người nào nên đứng dòng nào. Nay nhìn lại, dòng của mình… cũng nên điền đầy.”

Cha hé miệng, cuối cùng không nói nổi câu “không được”.

Ông hiểu trưởng tử này thường ít lời, một khi mở đã quyết; hơn nữa luận lễ, mọi lý Cố Tuần Nghi đưa quả không bác được.

Sau im lặng, cha chỉ nói: “… Khuyết Hạ Liệp không thường. Con đi, sống chết chưa biết.”

Cố Tuần Nghi nhìn cha.

Lúc này chàng mơ hồ thấy mình nhiều năm trước: đêm đông bệnh, yên nằm giường nhỏ, nghe tiếng cười ngoài lên xuống, cửa gỗ ấy mãi chưa mở cho chàng.

Trong thi đồng lễ, chàng đỡ đứa ngã, cảnh ấy rơi mắt lễ quan, ánh nhìn dừng theo.

Sau nữa, tên chàng được quân thượng điểm giữa các trẻ, nên vào cung ở Đông Lang, cùng hoàng tử đọc sách.

Mỗi việc đẩy chàng từng bước xa phủ Xương Vương, lại bằng cách khác buộc chàng với phủ này.

Chàng bỗng cười chút. Nụ cười mỏng gần không thấy, như vệt nước vừa thấm mặt đất hạn lâu.

Chàng nói: “Vì vậy con mới nghĩ, nếu thật nhờ lần săn này được tờ chiếu thưởng, sau người khác nhắc phủ Xương Vương, dù sao cũng phải đọc tên con nữa.”

Chàng không nói tiếp, chỉ cúi dập đầu bái.

Nhưng câu nguyện đáy lòng tích từ nhỏ đến giờ đã rõ trong lạy ấy: “Mong đời này, dù với người chỉ một thoáng, cũng được nhớ.”

Người đời sống một đời, phần nhiều ngay tên không vào sử; ai viết được một nét cũng chỉ vài lời.

Nhiều khi, trong sử chỉ còn một dòng tên.

Mà dòng tên ấy là toàn bộ hiện hữu của chàng.