Trong «Họa Bì», đạo sĩ bắt được quỷ nhưng không cứu sống được người

Quỷ đã thu vào hồ lô, da người cũng cuộn xong cất trong túi. Đạo sĩ định đi, vợ Vương Sinh là Trần thị lại lạy sụp ở cửa, khóc cầu ông cứu sống chồng.

Đạo sĩ nói: “Thuật ta nông cạn, thật không thể làm người chết sống lại.”

Trần thị vẫn phủ phục trước cửa, đợi đạo sĩ chỉ cho mình một con đường cứu người.

1. Chàng không tin đạo sĩ, cũng không nghe vợ

Vương Sinh trong «Liêu Trai Chí Dị» của Bồ Tùng Linh là người Thái Nguyên. Sáng sớm ra ngoài, chàng gặp một cô gái trẻ đi một mình. Cô tự kể bị cha mẹ bán vào nhà giàu làm thiếp, bị vợ cả ngược đãi nên lén trốn ra, hiện không có nơi nương tựa.

Vương Sinh đưa cô về nhà, giấu trong phòng kín, sống chung. Vài ngày sau, chàng lén kể với vợ. Trần thị nghi đây là thiếp trốn ra từ nhà quyền quý, khuyên chàng đưa người đi, chàng không chịu nghe.

Một lần đi chợ, Vương Sinh gặp đạo sĩ. Đạo sĩ nhìn ra tà khí quấn thân chàng, gặng hỏi đã gặp chuyện gì. Chàng một mực phủ nhận, khi rời đi đạo sĩ nói trên đời quả có người chết đến nơi còn chưa tỉnh ngộ.

Vương Sinh cũng từng nghi ngờ, nhưng lại nghĩ đó rõ ràng là cô gái đẹp, sao có thể là yêu quái? Ngược lại, chàng cho rằng đạo sĩ có lẽ muốn mượn danh trừ tà giải nạn kiếm miếng ăn.

Lời khuyên của vợ, lời cảnh báo của đạo sĩ, đều không thắng được sắc đẹp chính mắt chàng đã tin nhận. Mãi đến khi về nhà phát hiện cửa cài bên trong, chàng trèo qua tường thấp, ghé sát cửa sổ, mới thấy một hình dạng khác trong phòng.

Một ác quỷ mặt xanh lục, răng như cưa, trải da người trên giường, cầm bút màu tô vẽ. Vẽ xong, nó nhấc da lên, giũ như giũ áo, khoác vào mình, liền thành cô gái chàng quen.

2. Phất trần trên cửa không giữ được mạng

Vương Sinh sợ đến cúi rạp người chạy trốn, tìm đạo sĩ khắp nơi. Cuối cùng gặp ngoài thành, chàng quỳ mãi cầu cứu. Đạo sĩ lại còn thương con quỷ, nói nó cũng khổ, khó khăn lắm mới tìm được người thay thế, không nỡ hại tính mạng nó.

Ông đưa Vương Sinh một cây phất ruồi (phất trần), bảo treo trước cửa phòng ngủ, hẹn gặp ở miếu Thanh Đế. Vương Sinh về, không dám vào căn phòng giấu cô gái nữa, trốn trong nội thất, treo phất trần lên.

Khoảng canh một, ngoài cửa có tiếng động vụn vặt. Vương Sinh không dám nhìn, lại bảo vợ ra xem. Cô gái thấy phất trần, ban đầu không dám vào, nghiến răng đứng rất lâu rồi quay đi.

Nhưng cô chưa đi xa đã quay lại chửi, đạo sĩ đừng hòng dọa được cô, đồ đã đến miệng chẳng lẽ còn phải nhả ra? Cô xé nát phất trần, phá cửa, lao thẳng đến giường Vương Sinh, lấy tim chàng.

Trần thị khóc kêu. Tỳ nữ cầm nến vào soi, Vương Sinh đã chết, ngực bụng máu me bê bết.

3. Bắt quỷ xong, lại có một cuộc cầu cứu khác

Hôm sau, em Vương Sinh là Nhị Lang vội đi mời đạo sĩ. Đạo sĩ nghe con quỷ mình tha lại giết người, nổi giận chạy đến, nhưng cô gái đã biến mất.

Ông nhìn quanh, hỏi sân phía nam là nhà ai. Nhị Lang nói là nhà mình. Đạo sĩ đoán chắc quỷ ở trong đó, hỏi có người lạ đến không; Nhị Lang về hỏi, quả có bà lão sáng sớm xin làm thuê, vợ đã giữ lại.

Đạo sĩ cầm kiếm gỗ đứng trong sân, quát: “Nghiệt quỷ! Trả phất trần cho ta!” Bà lão định trốn, bị ông đuổi kịp đánh ngã, da người rơi ra, lại lộ nguyên hình ác quỷ.

Kiếm gỗ chém đầu quỷ, thân quỷ hóa khói đặc. Đạo sĩ mở hồ lô thu sạch khói, lại cuộn tấm da người đủ mày mắt tay chân, cất vào túi, rồi chuẩn bị cáo từ.

Trần thị chặn cửa, cầu đạo sĩ cứu sống chồng, phủ phục không dậy. Đạo sĩ trầm ngâm một lát, chỉ nàng con đường khác: đi cầu gã ăn mày điên ngoài chợ.

Đạo sĩ dặn nếu bị lời điên cuồng làm nhục cũng đừng nổi giận. Nhị Lang biết người ấy, bèn cùng chị dâu đi.

4. Sự sỉ nhục ngoài phố, nàng đã chịu

Ăn mày đầu bù mặt bẩn, hát điên dại trên đường. Trần thị quỳ tiến đến, trình bày ý định, hắn trước hết đem nàng ra giễu, rồi hỏi ngược, người chết lại đến chỗ ta xin sống, chẳng lẽ ta là Diêm Vương?

Hắn lấy gậy đánh, Trần thị nhẫn nhịn. Người xem dần tụ thành bức tường, hắn lại khạc đầy đờm dãi vào tay, bảo nàng ăn. Trần thị đỏ mặt, do dự tủi nhục, nhớ lời đạo sĩ dặn, cuối cùng cố nuốt xuống trước mắt bao người.

Thứ ấy vào họng, cứng như một búi bông, nghẹn đi xuống, dừng giữa ngực. Ăn mày cười lớn bỏ đi, bước vào ngôi miếu, tìm nữa đã không thấy bóng. Trần thị và Nhị Lang tìm khắp nơi, vẫn không thấy.

Trần thị vừa chịu nhục, vừa chẳng được một lời chỉ bảo cứu người, hổ thẹn oán đau trở về nhà. Người nhà trông thi thể, đều không dám lại gần; việc khâm liệm chồng vẫn phải do nàng làm.

5. Quả tim ấy được nôn ra từ ngực nàng

Về nhà, Trần thị sửa sang thi thể Vương Sinh. Nàng phủ lên người chồng, thu xếp ruột phủ tạng vương vãi, vừa khóc vừa làm, khóc đến gần cạn tiếng, trong ngực bỗng cuộn lên, vật cứng trào ra miệng, rơi vào lồng ngực chồng.

Đó lại là một quả tim người, còn đập, bốc hơi nóng. Trần thị thấy vậy, vội khép miệng vết thương, dùng dải vải xé ra buộc chặt. Đợi một lát, thân thể dần ấm lên, nàng lại đắp chăn cho chàng.

Nửa đêm, Vương Sinh thở trở lại. Sáng ra, chàng tỉnh, nói mình mơ hồ như vừa trải qua một giấc mộng, chỉ thấy bụng âm ỉ đau. Nhìn vết thương, đã khép miệng đóng vảy, ít ngày sau thì khỏi.

Cuối truyện, Bồ Tùng Linh trách người đời coi yêu là mỹ nhân, coi lời trung là nói bậy, ngay sau đó viết người tham sắc kẻ khác lại khiến vợ phải nuốt đờm dãi của người ta. Vương Sinh mất mạng vì sự mê muội của mình, còn Trần thị đã sớm khuyên chàng đưa cô gái đi, lại phải chịu nhục để cứu chàng trở về.