Dê của Hoàng Sơ Bình sao lại thành đá trắng khắp núi?

Anh hỏi dê ở đâu, Hoàng Sơ Bình chỉ về phía đông ngọn núi.

Anh đến xem, nơi ấy chẳng có con dê nào, chỉ có vô số đá trắng. Anh quay lại bảo em: dê không ở đó.

Hoàng Sơ Bình lại nói dê vẫn ở đó, chỉ là anh không nhìn thấy.

Hai anh em vừa mới đoàn tụ. Lần gặp trước đã là hơn bốn mươi năm trước, khi người em ra ngoài chăn dê.

1. Thiếu niên chăn dê mười lăm tuổi không trở về nhà

Hoàng Sơ Bình chính là vị tiên được thờ trong tín ngưỡng Hoàng Đại Tiên. Câu chuyện sớm về ông thấy trong bản «Thần Tiên Truyện» lưu truyền; có bản viết họ Hoàng bằng chữ nghĩa là hoàng đế, còn «Quảng Liệt Tiên Truyện» đời Minh viết bằng chữ nghĩa là màu vàng.

«Thần Tiên Truyện» nói khi Sơ Bình mười lăm tuổi, gia đình sai đi chăn dê. Một đạo sĩ thấy cậu tính tình hiền lành cẩn trọng, bèn đưa đến thạch thất trong núi Kim Hoa.

Từ lần vào núi ấy, Sơ Bình hơn bốn mươi năm không về nhà. Tiên truyện viết cậu không còn nhớ nhà, nhưng người anh Sơ Khởi vẫn luôn tìm cậu, năm này qua năm khác đi vào núi mà mãi không thấy.

2. Đạo sĩ ở chợ biết em ở đâu

Cuối cùng Sơ Khởi gặp một đạo sĩ giỏi bói toán ở chợ. Anh tiến đến hỏi, nói em mình tên Sơ Bình, năm xưa được sai đi chăn dê, rồi mất tích, đến nay hơn bốn mươi năm, không biết sống chết, cũng không biết ở đâu.

Đạo sĩ bảo anh trong núi Kim Hoa có một thiếu niên chăn dê, họ Hoàng, tên Sơ Bình, hỏi có phải em anh không.

Sơ Khởi mừng rỡ kinh ngạc, theo đạo sĩ vào núi, quả nhiên gặp Sơ Bình thất lạc nhiều năm. Anh em gặp nhau, buồn vui lẫn lộn.

Anh em kể xong nỗi niềm xa cách, Sơ Khởi hỏi đến đàn dê chăn năm xưa. Sơ Bình bèn bảo anh nhìn về phía đông núi.

“Sơn đông” ở đây là phía đông ngọn núi, không phải tỉnh Sơn Đông ngày nay. Sơ Khởi đi theo chỉ dẫn của em, trước mắt lại chỉ có đá trắng, bèn quay về.

3. Một tiếng “Dê dậy!”, đá trắng đều chuyển động

Sơ Bình nghe anh nói phía đông núi không có dê, đáp: “Dê vẫn ở đó, chỉ anh tự không thấy thôi.” Sau đó cậu cùng anh đi đến.

Đến trước những tảng đá trắng, Sơ Bình quát một tiếng: “Dê dậy!”

Đá trắng lập tức đều biến thành dê, «Thần Tiên Truyện» nói có mấy vạn con. Những tảng đá vừa nãy còn bất động trong mắt anh, giờ đã thành cả đàn dê sống. Việc nhà dang dở hơn bốn mươi năm trước lại được nối tiếp bằng cách ấy.

Sơ Khởi thấy bản lĩnh của em, liền hỏi chuyện khác: em một mình đạt được thần thông như thế, anh cũng học được chăng?

Sơ Bình nói chỉ cần yêu đạo thì học được. Sơ Khởi bèn ở lại, theo em tu đạo. Trước đó là anh tìm em mất tích, đến đây người anh cũng không trở về bên vợ con mình nữa.

4. Khi anh em về quê lần nữa, người xưa đã ít

Tiên truyện viết tiếp rằng hai người cùng ăn nhựa thông và phục linh. Bản «Thần Tiên Truyện» lưu truyền nói sau năm nghìn ngày, họ có thể đi giữa nắng mà không có bóng, dung mạo vẫn như trẻ nhỏ.

Đến khi cùng trở về quê cũ, thân thuộc phần lớn đã qua đời. Trong núi giữ lại dung nhan, người nhà ngoài núi vẫn già đi. Mái nhà Sơ Khởi từng tìm kiếm suốt bao năm nay cũng khó đoàn tụ nữa.

Họ tìm được nhau, nhưng không giữ được cả mái nhà thuở trước. Anh em lại rời quê; trước khi đi, Sơ Bình truyền phương pháp tu luyện cho Nam Bá Phùng.

«Thần Tiên Truyện» còn chép Sơ Bình đổi họ thành Xích, đổi tự thành Xích Tùng Tử, Sơ Khởi đổi tự thành Lỗ Ban. «Quảng Liệt Tiên Truyện» đời Minh lại gọi hiệu Sơ Bình là Xích Tùng.

Anh em trong tiên truyện lại rời quê, nhưng tín chúng Kim Hoa đời sau cùng thờ họ làm “Nhị Hoàng Quân”: Sơ Khởi là Đại Hoàng Quân, Sơ Bình là Tiểu Hoàng Quân. Sơ Bình còn được biết đến với hiệu “Xích Tùng”, người anh tìm em cũng có vị trí thờ phụng của riêng mình.

5. Thiếu niên chăn dê bước vào đền Hoàng Đại Tiên

Chuyện đá trắng thành dê không chỉ ở lại trong tiên truyện. «Liệt Tiên Toàn Truyện» đời Minh khắc cuộc gặp gỡ anh em này thành tranh; ghi chép địa phương Kim Hoa thì gắn trải nghiệm của tiên nhân với cung quán, đá, giếng và cầu trong núi.

Khi Nghê Thủ Ước biên soạn «Xích Tùng Sơn Chí» đời Tống, ông tập hợp tiên truyện, bia khắc, lời kể của bô lão và thơ văn để thuật lại thân thế Nhị Hoàng Quân. Nhà nghiên cứu La Lập Quần khi hệ thống các tư liệu này chỉ ra rằng ghi chép địa phương dần bổ sung nơi sinh, dòng truyền thừa và niên đại cụ thể cho nhân vật trong tiên truyện, quán Xích Tùng thờ Nhị Hoàng Quân cũng nhờ đó hưng thịnh.

Tín ngưỡng Hoàng Sơ Bình truyền đến Lĩnh Nam, lại gặp truyền thuyết tiên nhân họ Hoàng tại địa phương. Núi La Phù vốn đã có chuyện Hoàng Dã Nhân, kể ông biến hóa hình dáng, gặp gỡ người đời, giúp chữa bệnh; trải nghiệm của các tiên nhân cùng họ ở nhiều nơi dần đan xen trong quá trình lưu truyền và thờ phụng.

La Lập Quần từng nêu một ví dụ để lại địa danh: Tân Hội có một nơi tên Dương Thạch Khanh, vì đá giống dê, quan đời Minh Hoàng Công Phụ lấy ý Hoàng Sơ Bình quát đá thành dê, đổi tên thành “Sất Thạch Nham”. Chuyện trong núi Kim Hoa nhờ thế cũng nối được với núi đá Lĩnh Nam.

Đến cuối Thanh, Quảng Đông xuất hiện đạo đàn thờ Hoàng Sơ Bình Kim Hoa. Năm 1915, hai cha con Lương Nhân Am, Lương Quân Chuyển thuộc đàn Phổ Khánh núi Tây Tiều đến Hồng Kông lánh nạn, lập đàn ở Trung Hoàn; năm 1921, họ lại dựng đạo trường tại làng Trúc Viên, Cửu Long, thành lập Sắc Sắc Viên để quản lý.

Phần lịch sử tín tục do dự án “Ký Ức Hồng Kông” của Sở Dịch vụ Văn hóa và Giải trí Hồng Kông biên soạn còn ghi những thay đổi của đạo trường này: năm 1956, đền Hoàng Đại Tiên mở cửa cho công chúng. Trong mấy chục năm đầu, Sắc Sắc Viên khám chữa bệnh và phát thuốc miễn phí, cứu tế người nhập cư mới, tham gia giáo dục và từ thiện; tín tục Hoàng Đại Tiên vì vậy đi vào cuộc sống của thêm nhiều thị dân.

Tiên truyện của hai anh em viết đến việc rời quê, còn tín tục Hoàng Đại Tiên lại tiếp nối ở những nơi người ta an cư sinh sống. Đá trắng thành dê giữ lại câu chuyện một thiếu niên chăn dê, thuốc men và cứu tế trong đền lại nối cái tên ấy với bệnh tật, ly loạn và sinh kế của người thường.